applatenmaken.com/kennisbank/netcongestie

Netcongestie en waar uw software draait

Nieuwe AI-datacenters in Europa wijken uit naar locaties ver buiten de traditionele knooppunten, omdat daar nog stroom beschikbaar is. In Groningen levert een AI-cluster rekenkracht in door oplopende kosten. Voor wie software laat bouwen lijkt dat ver weg, tot het moment dat uitbreiden niet blijkt te kunnen of uw rekening opeens anders is opgebouwd.

Wat er aan de hand is

Datacenters hebben stroom nodig, en op de plekken waar ze traditioneel staan is die niet onbeperkt meer beschikbaar. In Nederland is netcongestie inmiddels een bekend probleem voor iedereen die uitbreidt, en het raakt niet alleen fabrieken en woonwijken maar ook rekencapaciteit. Nieuwe projecten wijken daarom uit naar gebieden waar nog aansluitcapaciteit is, vaak ver van de bestaande knooppunten.

Daar komt de vraag naar AI-rekenkracht bovenop. Die vraagt meer stroom per vierkante meter dan gewone servers, en die groei valt precies samen met de schaarste. Het AI-cluster in Groningen levert rekenkracht in doordat de kosten oplopen, wat laat zien dat dit geen theoretisch vraagstuk is.

Voor u als afnemer van maatwerksoftware betekent dit zelden dat uw server morgen uitvalt. Het betekent wel dat drie dingen minder vanzelfsprekend worden: dat er capaciteit is als u wilt groeien, dat de prijs stabiel blijft, en dat u vlak in de buurt kunt blijven draaien als u om andere redenen moet verhuizen.

Wat er verandert: Nieuwe capaciteit komt op andere plekken dan waar die traditioneel stond.
Waarom: Netcongestie en de energievraag van AI-rekenkracht vallen samen.
Wat u merkt: Minder vanzelfsprekende uitbreiding, minder stabiele prijzen, minder keuze dichtbij.
Wat u niet merkt: Uitval. Dit gaat over groei en kosten, niet over beschikbaarheid vandaag.

Waar het uw project raakt

De gevolgen zijn indirect en daardoor makkelijk te missen. Onderstaande vier situaties komen we het vaakst tegen bij organisaties die software laten bouwen of vernieuwen.

Situatie	Wat er kan gebeuren	Waar u op let
U wilt fors uitbreiden	✓De gewenste capaciteit is in uw regio niet direct beschikbaar	!Dat uw leverancier dit vooraf toetst in plaats van bij de uitrol
U voegt AI-functies toe	✓Die vragen zwaardere rekencapaciteit die schaarser is en anders geprijsd	!Dat u weet of dat in dezelfde omgeving draait of ergens anders
Uw contract wordt verlengd	✓Energie is een groeiend deel van de kostprijs van hosting	!Dat u weet hoe de prijs is opgebouwd en wat er kan indexeren
U moet om andere redenen verhuizen	✓De keuze aan alternatieven in de buurt is kleiner geworden	!Dat uw architectuur verplaatsbaar is, want dat bepaalt hoeveel keuze u heeft
U draait op eigen apparatuur	✓Uitbreiding van de aansluiting kent lange wachttijden	!Dat u dit meeneemt in de afweging tussen zelf draaien en uitbesteden

De rode draad is telkens dezelfde: het probleem is niet dat er vandaag iets misgaat, maar dat uw opties kleiner worden op het moment dat u ze nodig heeft. Dat maakt dit een ontwerpvraag en geen operationele.

Wat u er nu aan doet

De maatregelen zijn niet spectaculair en ze zijn allemaal ook om andere redenen verstandig. Dat is precies waarom ze de moeite waard zijn: u betaalt niet voor een scenario dat misschien niet komt.

Kan uw software draaien op een andere omgeving zonder herbouw? Zit er iets in uw opzet dat aan één aanbieder vastzit, en weet u wat dat is? Weet u hoe uw hostingkosten zijn opgebouwd en welk deel kan indexeren? Staat in uw contract hoeveel u vooraf hoort te weten over een prijswijziging? Heeft u ooit een verhuizing van uw omgeving geoefend, al was het naar een testomgeving? Weet uw leverancier of de capaciteit die u over twee jaar nodig heeft beschikbaar is? Is er een verschil tussen waar uw gewone software draait en waar uw AI-functies draaien?

De vijfde vraag is de enige die echt bewijs oplevert. De rest is papier tot u het een keer heeft gedaan.

Merk op dat dit dezelfde maatregelen zijn die u nodig heeft bij een gewijzigd licentiemodel of een overname van uw leverancier. Verplaatsbaarheid is de maatregel die bij vrijwel elk scenario helpt; zie als de licentievoorwaarden van uw leverancier veranderen.

Wat dit niet betekent

Het is geen reden om alles naar eigen apparatuur te halen. Wie zelf draait, komt de netcongestie juist het hardst tegen, want een zwaardere aansluiting aanvragen kent op dit moment lange wachttijden. Voor de meeste organisaties is uitbesteden op dit punt de eenvoudigere route, niet de risicovollere.

Het is ook geen reden om nu te verhuizen. Verhuizen kost geld en levert risico op, en er is geen aanleiding om dat te doen zonder concrete reden. Wat wel verstandig is, is zorgen dat u het kúnt, want dat is precies waar organisaties op vastlopen: niet op de wens om te verhuizen maar op het onvermogen.

En het is geen apart onderwerp van uw duurzaamheidsbeleid. Energieverbruik van uw software is een reële post en er zijn keuzes te maken die het verschil maken, maar dat is een andere afweging dan beschikbaarheid van capaciteit. Verwar de twee niet, want ze wijzen niet altijd dezelfde kant op.

Waar dit wel bij hoort is de bredere vraag onder wiens zeggenschap uw omgeving valt en hoe makkelijk u weg kunt; zie soevereiniteit is geen locatie maar rechtsmacht en waar staat uw data.

Veelgestelde vragen

Gaat mijn software hierdoor uitvallen?

Nee, dit gaat niet over beschikbaarheid vandaag. Het gaat erover dat drie dingen minder vanzelfsprekend worden: dat er capaciteit is als u wilt groeien, dat de prijs stabiel blijft, en dat u dichtbij kunt blijven draaien als u om andere redenen moet verhuizen.

Wat heeft netcongestie met mijn software te maken?

Datacenters hebben stroom nodig, en op de traditionele knooppunten is die niet onbeperkt beschikbaar. Nieuwe capaciteit komt daardoor op andere plekken, ver van waar die vroeger stond. De energievraag van AI-rekenkracht versterkt dat, en dat is precies de capaciteit die u nodig heeft als u AI-functies toevoegt.

Moet ik nu verhuizen naar een andere aanbieder?

Nee. Verhuizen zonder concrete aanleiding kost geld en levert risico op. Wat wel verstandig is, is zorgen dat u het kúnt: dat uw software op een andere omgeving kan draaien zonder herbouw. Organisaties lopen niet vast op de wens om te verhuizen maar op het onvermogen.

Is eigen apparatuur veiliger?

Op dit punt juist niet. Wie zelf draait, komt de netcongestie het hardst tegen, want een zwaardere aansluiting aanvragen kent momenteel lange wachttijden. Voor de meeste organisaties is uitbesteden hier de eenvoudigere route. Er kunnen andere redenen zijn om zelf te draaien, maar dit is er geen.

Waar merk ik dit aan mijn kosten?

Energie is een groeiend deel van de kostprijs van hosting, en dat werkt door in verlengingen en indexeringen. Vraag daarom hoe uw hostingkosten zijn opgebouwd en welk deel kan meebewegen, en zorg dat in uw contract staat hoeveel u vooraf hoort te weten over een prijswijziging.

Speelt dit ook bij AI-functies in mijn software?

Vooral daar. AI-rekenkracht vraagt meer stroom per eenheid en is schaarser en anders geprijsd dan gewone rekencapaciteit. Vraag of uw AI-functies in dezelfde omgeving draaien als de rest van uw software of ergens anders, want dat maakt verschil voor kosten, voor doorlooptijd en voor waar uw gegevens staan.

Wat is de belangrijkste maatregel?

Een keer geoefend hebben dat u kunt verhuizen, al is het naar een testomgeving. Alle andere maatregelen zijn papier tot u het één keer heeft gedaan. Bij die oefening ontdekt u vrijwel altijd dat er een handmatige stap in zit die nergens is opgeschreven, en dat is precies wat u niet wilt ontdekken onder tijdsdruk.

Hoort dit bij mijn duurzaamheidsbeleid?

Het raakt eraan maar het is niet hetzelfde. Energieverbruik van uw software is een reële post waarover keuzes te maken zijn, maar dat is een andere afweging dan de beschikbaarheid van capaciteit. Behandel ze apart, want ze wijzen niet altijd dezelfde kant op.