Zonnepanelen-apps: de volledige gids

De app van de omvormerfabrikant toont de opbrengst van dat ene merk. De eigenaar met panelen van twee installaties, een thuisbatterij en een laadpaal heeft vier apps en geen beeld. De installateur met duizend klanten heeft duizend portalen en geen overzicht.

Een zonnepanelen-app is het beeld van de installatie boven de merken uit: wat hij doet, wat hij zou moeten doen en wie er iets aan doet als dat verschilt.

Het onderscheid met de energiemanagement-app is de scope. Die gids gaat over het hele gebouw: verbruik per afdeling, pieken, gecontracteerd vermogen, de besparingsplicht. De zonnepanelen-app gaat over de installatie op het dak en wat die betekent voor de eigenaar en de installateur. Bij een bedrijfspand raken de twee elkaar op de opwek; bij een woning is de zonnepanelen-app meestal de enige.

De gebruikers zijn de eigenaar, de installateur en soms een exploitant of coöperatie. De eigenaar wil weten of het dak doet wat is beloofd, en na het einde van de saldering hoeveel hij zelf gebruikt. De installateur wil weten welke van zijn installaties uitvallen, welke aan onderhoud toe zijn en welke klant aan een batterij of een laadpaal toe is. De exploitant of coöperatie met een collectief dak wil de opbrengst per deelnemer en de verdeling.

De toepassingen lopen van een installateur met woningen tot een exploitant van bedrijfsdaken, van een energiecoöperatie met een zonneweide tot een woningcorporatie met panelen op duizend huurwoningen. Wat ze delen: een installatie die jarenlang meegaat, een omvormer die stilletjes kan uitvallen en een eigenaar die alleen kijkt als de rekening tegenvalt.

De salderingsregeling maakte de zonnepanelen-app eenvoudig: één getal per jaar, de opbrengst, en klaar. Het einde van de regeling maakt hem interessant: opwek, verbruik en teruglevering per kwartier, en de vraag hoe je het eigen verbruik omhoog krijgt.

Opwek

per installatie en per omvormer, per kwartier, met de verwachting op basis van het weer als referentie

Verbruik

uit de slimme meter via de P1-poort of een submeter, zodat de app weet wat er op het moment van opwek wordt gebruikt

Levering

wat terug het net op gaat en wat ervan komt, per kwartier, als basis voor de rekening en het sturen

Sturen

de boiler, de laadpaal, de warmtepomp of de batterij aanzetten als de zon schijnt, en niet als de stroom duur is

De salderingsregeling eindigt per 1 januari 2027; dat is bij wet vastgelegd. Vanaf dan wordt teruggeleverde stroom niet meer weggestreept tegen afgenomen stroom maar vergoed tegen een tarief dat de leverancier bepaalt, en dat lager ligt dan wat de eigenaar voor afname betaalt. Het cijfer dat dan telt, is het aandeel eigen verbruik: welk deel van de opwek op het moment zelf wordt gebruikt. Een app die alleen de opwek toont, laat de eigenaar dan zien hoeveel hij weggeeft.

Sturen is waar de app iets doet in plaats van iets toont. Een boiler die verwarmt als de zon schijnt, een laadpaal die laadt op de opwek, een batterij die de middag opslaat voor de avond: dat zijn de knoppen waarmee het eigen verbruik omhoog gaat. Elk apparaat heeft een eigen koppelvlak, en de app moet een regel kennen die voor de eigenaar begrijpelijk is. 'Laad de auto als er meer opwek is dan verbruik' is zo'n regel; een optimalisatie op dynamische prijzen is de volgende stap.

De meest voorkomende storing is er een die niemand merkt: een omvormer die in mei uitvalt en in november wordt ontdekt bij de jaarafrekening. Een halfjaar opbrengst weg, en een klant die de installateur niet meer vertrouwt.

De verwachting is de moeilijke kant. Een dak op het noorden in december wekt weinig op en dat is geen storing; een dak op het zuiden in juni dat de helft doet van de buren wel. De app moet per installatie weten wat normaal is: oriëntatie, helling, vermogen, schaduw, en het weer van dat uur. Dat model hoeft niet perfect te zijn; het moet een omvormer die stilstaat binnen een dag herkennen en een wolk niet.

Voor de installateur is de storing een werkorder. De melding gaat niet naar de eigenaar alleen maar naar de servicedesk, met de installatie, het merk, de foutcode als de omvormer die geeft, en de garantiestatus. De monteur die op pad gaat, weet wat hij meeneemt. Dat is het verschil tussen een klant die belt en een installateur die belt, en het tweede is waar de klant voor blijft.

Een zonnepanelen-app heeft zelf geen meting. Alles komt uit de omvormer, de meter en het weer, en de kwaliteit van de app is de kwaliteit van die koppelingen.

De omvormerportalen zijn het grootste werk. Een installateur met vijf merken op zijn daken heeft vijf koppelingen, elk met eigen intervallen, eigen foutcodes en eigen voorwaarden voor toegang, en die voorwaarden veranderen. De app moet elke bron in één eigen vorm brengen en bewaken of hij nog binnenkomt: een portaal dat sinds gisteren niets meer levert, is geen stilstaande installatie maar een gebroken koppeling, en de app moet dat verschil zien.

De slimme meter is de bron die het eigen verbruik mogelijk maakt en die de eigenaar zelf moet openzetten. Bij een woning is dat een dongel op de P1-poort; bij een bedrijf is het vaak een meetdienst die de kwartierwaarden levert. Zonder die bron toont de app alleen opwek, en dat is het cijfer dat na het einde van de saldering steeds minder zegt.

De app van de fabrikant toont een grafiek per kwartier en een teller die de opbrengst viert. De eigenaar kijkt daar de eerste week naar en daarna nooit meer. Wat hij wil weten, is of het goed gaat en wat hij eraan kan doen.

Vandaag

opwek, verbruik en teruglevering tot nu toe, met één zin: het gaat goed, of er is iets aan de hand

Periode

dezelfde drie cijfers per maand en per jaar, naast de verwachting en naast vorig jaar

Melding

een storing of een afwijking als bericht, met wat de installateur ermee doet; geen dagelijkse opbrengstmelding

Advies

wat het eigen verbruik omhoog brengt: de wasmachine overdag, een boiler op de zon, een batterij als dat loont

De eigenaar-app is ook het servicekanaal van de installateur. Onderhoud aanbieden, een reinigingsbeurt plannen, de garantie tonen, een offerte voor een batterij of een laadpaal: dat gebeurt bij de klant die de installateur al vertrouwt en die de cijfers ziet die de offerte onderbouwen. Een installateur die alleen bij de oplevering en bij een storing contact heeft, verliest de klant aan wie hem het eerst mailt.

Bij een collectief dak of een coöperatie komt de verdeling erbij: de opbrengst per deelnemer naar rato van zijn aandeel, de administratie daarvan, en de communicatie naar leden die geen omvormer hebben maar wel een belang. Dat is een eigen module met eigen regels, en die regels komen uit de statuten, niet uit de omvormer.

Een app die de opbrengst van één merk omvormer toont, is wat de fabrikant al levert. Een app die vijf merken, de slimme meter en het weer samenbrengt tot één oordeel en één werkorder, is het werk.

Merken

elk omvormermerk is een koppeling met eigen voorwaarden; drie merken is drie keer werk en drie keer bewaking

Meter

de P1-dongel bij woningen is bekend werk; de meetdienst bij bedrijven is een contract met een koppelvlak

Model

een verwachting per installatie vraagt oriëntatie, helling, vermogen en weer; schaduw maakt het lastiger

Sturen

een boiler of laadpaal aansturen is per apparaat een koppeling; een batterij op dynamische prijzen is een optimalisatie

Wat meestal meevalt: het scherm voor de eigenaar en de meldingen. Wat tegenvalt: de omvormerkoppelingen, omdat fabrikanten hun voorwaarden en koppelvlakken veranderen, en het verwachtingsmodel, omdat een installatie met een boom ernaast elke ochtend een afwijking geeft die geen storing is. Beide vragen onderhoud na de oplevering, en dat hoort in het gesprek vóór de bouw.

Vraag ook wat u al heeft. Grotere installateurs hebben vaak een monitoringdienst die meerdere merken leest. Waar die stopt, is bij de eigen klantervaring, bij de koppeling met uw planning en servicedesk, bij het sturen van apparaten en bij de verdeling voor een coöperatie. Als uw vraag past in wat de dienst biedt, is dat het antwoord; als de klantrelatie het product is, is dat het maatwerk.

De volgorde hieronder begint bij de bron met de meeste installaties en bij de functie die het meest oplevert: de storing die niemand zag. Het eindigt bij het sturen, dat pas zin heeft als de cijfers kloppen.

1. Eerste merk koppelenHet omvormermerk met de meeste installaties, via het koppelvlak van de fabrikant, met bewaking of de gegevens blijven komen.
2. Verwachting en uitvalPer installatie de verwachting uit oriëntatie, vermogen en weer; de melding bij een aanhoudende afwijking. Een maand naast de handmatige controle.
3. WerkorderDe melding als taak voor de servicedesk, met merk, foutcode en garantiestatus, naar de planning van de monteurs.
4. Eigenaar en meterHet eigenaarsscherm met de drie cijfers, de P1-dongel of meetdienst erbij, het eigen verbruik als cijfer. Eerst een groep klanten.
5. Overige merkenDe andere omvormermerken één voor één, elk met eigen bewaking. Dan de submeters waar de omvormer niet meet.
6. Sturen en serviceBoiler, laadpaal of batterij op de opwek, met een regel die de eigenaar begrijpt. Onderhoud en offertes via de app.