Wearable-apps: de volledige gids

Een smartwatch-app, een fitnessband met een eigen app, een sensor in een werkhelm, een polsband op een festival: het zijn vier verschillende projecten die allemaal 'wearable-app' heten. Wat ze delen, is dat het apparaat aan het lichaam zit en de telefoon niet in de hand.

Een wearable-app is een meting aan het lichaam die ergens anders iets in gang zet, zonder dat de drager een telefoon hoeft te pakken.

De eerste soort is de app op een bestaand horloge: watchOS van Apple of Wear OS van Google, met de sensoren en de meldingen die het horloge al heeft. U bouwt een app voor een apparaat dat de gebruiker al draagt, en de telefoon-app hoort erbij. De tweede soort is de app bij een eigen of gekozen sensor: een band, een clip, een pleister die via bluetooth met de telefoon praat. Hier bepaalt u zelf wat er wordt gemeten en hoe vaak, en dus ook hoelang de batterij meegaat.

De derde soort is de industriële wearable: een sensor in een helm, een vest of aan de riem, voor mensen die alleen werken, in de hitte, op hoogte of bij machines. Die apparaten hebben vaak geen scherm en geen telefoon in de buurt; ze praten met een gateway of een eigen netwerk. De vierde soort is de polsband voor toegang en betalen op een evenement of in een park: geen sensor maar een chip, en de app is vooral de kant van de organisator.

De gebruikers verschillen per soort, maar er is altijd een drager die de wearable moet blijven dragen, en dat is de eerste ontwerpvraag. Een sporter draagt zijn horloge graag; een medewerker draagt een sensor als hij er iets aan heeft en niets van merkt; een patiënt draagt een pleister als hij weet wie er meekijkt en waarom. Wat de drager afdoet, meet niets.

Een hartslag is een getal tot iemand er iets uit afleidt. De wet kijkt naar dat afleiden: wat de app zegt dat hij doet, bepaalt onder welke regels hij valt, en die regels zijn streng zodra het woord 'medisch' valt.

AVG

gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens; verwerken mag alleen op een grondslag zoals uitdrukkelijke toestemming, met een doel dat is uitgelegd

MDR

software met een medisch doel, zoals diagnose, monitoring of behandeling van een aandoening, is een medisch hulpmiddel en vraagt CE-markering

Welzijn

een stappenteller, een slaapscore of een beweegdoel is geen medisch hulpmiddel, zolang de app dat ook niet beweert

Werkgever

een werkgever mag geen gezondheidsgegevens van medewerkers verwerken; een veiligheidssensor meet daarom een gebeurtenis, geen gezondheid

De grens tussen welzijn en medisch ligt in het beoogde doel, en dat doel staat in uw eigen teksten. Een app die zegt dat hij stress meet, is een welzijnsapp. Een app die zegt dat hij een hartritmestoornis kan opsporen, is een medisch hulpmiddel en moet het traject van de MDR door, met een klasse, een technisch dossier en een aangemelde instantie waar dat nodig is. Wie dat traject niet wil, past de tekst aan, niet de sensor.

Voor de werkgever is de regel simpel en vaak verkeerd begrepen. Een sensor die een val of een stilstand van een alleenwerker meldt, verwerkt een gebeurtenis, niet de gezondheid van die persoon. Een sensor die de hartslag van medewerkers naar de werkgever stuurt, verwerkt gezondheidsgegevens, en daar heeft een werkgever geen grondslag voor, ook niet met toestemming, omdat toestemming in een arbeidsrelatie niet vrij is. Ontwerp de werkgeverstoepassing dus op gebeurtenissen en houd de metingen bij de drager.

De meeste wearable-projecten mislukken niet op de sensor maar op de verdeling: wat rekent het horloge zelf uit, wat stuurt het naar de telefoon, wat gaat er naar de server. Wie dat verkeerd verdeelt, heeft een lege batterij of een app die zonder telefoon niets doet.

De batterij is de eerste beperking en de meeste ontwerpen beginnen er te laat mee. Een sensor die elke seconde meet en de meting meteen verstuurt, houdt het uren vol; een sensor die meet, lokaal beoordeelt en alleen verstuurt wat afwijkt, houdt het dagen vol. Dat vraagt dat de eerste bewerking op het apparaat gebeurt, en dus dat de app op het apparaat meer is dan een doorgeefluik.

De verbinding is de tweede. Bluetooth heeft een bereik van enkele meters en breekt bij een muur; een horloge met eigen mobiele verbinding kost batterij en abonnement; een gateway op locatie is een installatie. De keuze hangt af van de vraag hoe vaak de telefoon in de buurt is. Bij een sporter altijd; bij een magazijnmedewerker nooit, want die mag geen telefoon in zijn hand hebben.

De vraag vóór elke wearable-app is: waarom niet een telefoon-app? Als het antwoord is 'omdat de telefoon niet in de hand kan', is er een reden. Als het antwoord is 'omdat het leuk is', is er een demo.

De alleenwerker is de toepassing waar werkgevers het meest naar vragen en die het minst vaak goed wordt gebouwd. De sensor moet een val of een stilstand herkennen zonder bij elke bukbeweging alarm te slaan, de melding moet iemand bereiken die kan ingrijpen, en de locatie moet kloppen in een hal zonder gps. Dat is drie keer ontwerpwerk: op de sensor, in de meldketen en in de plaatsbepaling. De zorgplicht van de werkgever voor wie alleen werkt, is de reden; de app is het middel, niet het bewijs dat het geregeld is.

Zorg op afstand is de toepassing met de hoogste drempel en de grootste waarde. Een patiënt die thuis meet en een zorgverlener die meekijkt, scheelt bezoeken en vangt verslechtering eerder. Maar het is zorg: de app valt vaak onder de MDR, de gegevens onder de beveiligingsnorm van de zorg, en het beleid over wie wanneer reageert op een afwijkende meting moet er zijn vóórdat de eerste meting binnenkomt. Wie dat beleid niet heeft, heeft een app die alarmen stuurt naar niemand.

Wie op een bestaand horloge bouwt, krijgt sensoren, meldingen en een winkel cadeau, en levert zeggenschap in. Wie een eigen sensor kiest, krijgt zeggenschap en moet alles zelf doen, tot en met de certificering van het apparaat.

Apple

watchOS met de sensoren van het horloge en HealthKit op de iPhone als gedeelde gezondheidsopslag, met toestemming per gegevenssoort

Google

Wear OS op horloges van meerdere merken en Health Connect op Android als gedeelde opslag; de fragmentatie per merk is groter

Sportmerk

Garmin, Polar en vergelijkbare merken hebben eigen platforms met een koppelvlak voor het uitlezen van activiteiten

Sensor

een gekozen of ontwikkeld apparaat met bluetooth; alles van firmware tot certificering is dan uw verantwoordelijkheid

HealthKit en Health Connect zijn de plek waar de gegevens van meerdere apparaten samenkomen op de telefoon van de gebruiker. Een app die daaruit leest, hoeft niet zelf met elk horloge te praten; hij vraagt de gebruiker toestemming per gegevenssoort en krijgt wat de gebruiker deelt. Dat is ook de grens: de gebruiker beslist, en een app die meer vraagt dan hij uitlegt, krijgt niets.

De koppeling naar uw eigen systemen is het deel dat de platforms niet doen. De melding van de alleenwerker moet naar de meldkamer of het planbord; de meting van de patiënt naar het zorgsysteem; de training van de sporter naar het coachprogramma; de polsband naar de kassa en het poortje. Dat is gewoon koppelwerk, met de aantekening dat het bij gezondheidsgegevens onder een strenger regime valt dan bij een orderregel.

Een app op een Apple Watch die een hartslagzone toont, is een overzichtelijk project. Een eigen sensor die een val herkent, een meldkamer bereikt en onder de MDR valt, is een product met hardware, software en een dossier.

Apparaat

een bestaand horloge is een app; een eigen sensor is een apparaat met firmware, inkoop, certificering en voorraad

Regime

welzijn is bekend werk; medisch is een MDR-traject met een dossier, een klasse en soms een aangemelde instantie

Lagen

horloge, telefoon en cloud zijn drie apps; een gateway op locatie is een vierde met installatie

Meldketen

een melding aan de drager is eenvoudig; een melding aan een meldkamer met locatie en escalatie is een keten met afspraken

Wat meestal meevalt: de app op het horloge en de weergave op de telefoon. Wat tegenvalt: de batterij, omdat elke functie die iemand erbij wil, stroom kost, en de meldketen, omdat een alarm dat niemand oppakt erger is dan geen alarm. Beide vragen om keuzes die vóór de bouw gemaakt moeten worden en die tijdens de bouw duur zijn om terug te draaien.

Vraag ook wat het platform al doet. Een Apple Watch herkent zelf een val en belt zelf een noodnummer; een sportmerk heeft zelf een coachplatform; een evenementleverancier heeft polsbanden met een kassa-koppeling. Waar die stoppen, is bij uw eigen meldketen, uw eigen coachprogramma of uw eigen organisatie. Als uw vraag binnen het platform past, is het platform het antwoord; als de keten van u is, is dat het maatwerk.

De volgorde hieronder begint met een vraag en niet met een apparaat, want de meeste wearable-projecten die stranden, begonnen bij een horloge dat iemand mooi vond.

1. Waarom niet de telefoonSchrijf op waarom de telefoon niet in de hand kan zijn of niet snel genoeg is. Geen antwoord, geen wearable.
2. Apparaat en regimeBestaand horloge of eigen sensor; welzijn of medisch; wat de werkgever wel en niet mag zien. Schriftelijk, met de juridische toets erbij.
3. De laag op de wearableMeten, lokaal beoordelen, bufferen, alleen versturen wat afwijkt. Meet de batterij bij elke versie.
4. Telefoon en cloudVerbinding, instellingen, weergave, opslag met bewaartermijn en toegang. Bij gezondheidsgegevens de beveiliging als eerste, niet als laatste.
5. Meldketen testenWie krijgt de melding, binnen welke tijd, wat als hij niet reageert. Met echte mensen, in de echte hal of het echte huis.
6. Dragen en bijsturenEen groep dragers een maand, met de vraag wat ze afdoen en waarom. Wat wordt afgedaan, meet niets; dat is de functielijst voor versie twee.