applatenmaken.com/kennisbank/toegankelijkheid
Toegankelijkheid is al verplicht voor uw software
De Europese toegankelijkheidsrichtlijn is in Nederland ingevoerd en geldt sinds 28 juni 2025. Webshops, bankdiensten, telecom, vervoer en veel andere digitale diensten moeten sindsdien toegankelijk zijn, en de Autoriteit Consument en Markt kan daarop handhaven. Deze pagina gaat over wat dat betekent als u software laat bouwen, en waarom het achteraf toevoegen zoveel duurder is.
Wat er sinds 28 juni 2025 geldt
De Europese toegankelijkheidsrichtlijn, in het Engels bekend als de European Accessibility Act, is in Nederlandse wetgeving omgezet en van toepassing sinds 28 juni 2025. Het onderscheidende aan deze wetgeving is dat zij niet alleen de overheid raakt, zoals eerdere toegankelijkheidsregels, maar ook het bedrijfsleven.
Onder de reikwijdte vallen onder meer webshops en elektronische handel, bankdiensten, telecomdiensten, e-books, vervoersdiensten en de hard- en software van computers en telefoons. Als u een dienst aanbiedt waarbij een consument iets kan bestellen, boeken of afsluiten, is de kans groot dat u eronder valt.
De inhoudelijke maatstaf ligt vast in de Europese norm EN 301 549, die voor het digitale deel verwijst naar de richtlijnen voor toegankelijke webcontent op niveau AA. In de praktijk betekent dat dat de eisen waaraan u moet voldoen bekend, gepubliceerd en toetsbaar zijn, wat prettig is bij het formuleren van een opdracht.
- Sinds
- 28 juni 2025 van toepassing in Nederland.
- Voor wie
- Onder meer webshops en e-commerce, bankdiensten, telecom, e-books, vervoer en consumentenhardware met software.
- De norm
- EN 301 549, die voor digitale toepassingen verwijst naar de webrichtlijnen op niveau AA.
- Uitzondering
- Micro-ondernemingen: minder dan tien medewerkers en minder dan twee miljoen euro jaaromzet.
- Toezicht
- De Autoriteit Consument en Markt kan handhaven bij digitale diensten die niet voldoen.
Let op de uitzondering voor micro-ondernemingen. Die is smaller dan hij lijkt: beide criteria gelden tegelijk, en groeit u door een van de twee grenzen heen, dan valt u er alsnog onder. Voor een organisatie die software laat bouwen die meerdere jaren mee moet, is uitgaan van de uitzondering meestal geen verstandige aanname.
Wat toegankelijkheid concreet inhoudt
Toegankelijkheid wordt vaak begrepen als iets voor blinde gebruikers en een schermlezer. Dat is een deel ervan. De norm gaat over een bredere groep, en veel van de eisen komen ook gewone gebruikers ten goede.
| Wat de norm vraagt | Voor wie het verschil maakt | Waar u op let |
|---|---|---|
| Alles bedienbaar met het toetsenbord | ✓Mensen die geen muis kunnen gebruiken, en iedereen die snel werkt | !Dat ook menu's, dialoogvensters en formulieren zonder muis werken |
| Voldoende contrast in tekst en knoppen | ✓Slechtzienden, en iedereen buiten in de zon | !Dat het ook geldt voor kleine tekst, labels en inactieve knoppen |
| Alternatieve tekst bij afbeeldingen | ✓Gebruikers van een schermlezer | !Dat het beschrijft wat er te zien is, niet dat er een afbeelding staat |
| Duidelijke foutmeldingen bij formulieren | ✓Vrijwel iedereen, en vooral mensen met een beperking | !Dat de melding zegt wat er mis is en waar, niet alleen dat er iets mis is |
| Logische kop- en leesvolgorde | ✓Schermlezers en mensen die scannen | !Dat de volgorde in de code klopt, niet alleen op het scherm |
| Ondertiteling bij video | ✓Doven en slechthorenden, en iedereen zonder geluid | !Dat het gaat om echte ondertiteling, niet om automatisch gegenereerde tekst zonder controle |
Geen van deze punten is technisch ingewikkeld. Wat ze duur maakt, is het moment waarop u ze invoert. Toegankelijkheid raakt de structuur van uw interface, en die structuur veranderen als alles al gebouwd is, betekent in de praktijk opnieuw bouwen.
Wat u van uw leverancier eist
Toegankelijkheid is een van de weinige kwaliteitseisen waarvoor een objectieve maatstaf bestaat. Dat maakt het geschikt om hard af te spreken, in plaats van als wens te formuleren.
Automatische controlemiddelen vinden ongeveer een derde van de problemen. Een leverancier die alleen daarop leunt, levert niet wat u vraagt.
Deze punten horen thuis in uw programma van eisen; zie een programma van eisen schrijven. Bij de acceptatie is het bovendien een van de weinige onderdelen die u zelf kunt controleren zonder technische kennis, wat het geschikt maakt als toets bij software opleveren en accepteren.
Wat het u oplevert los van de verplichting
Er is een praktisch argument dat losstaat van de wet. De maatregelen die de norm vraagt, verbeteren de bruikbaarheid voor iedereen. Duidelijke foutmeldingen bij formulieren verlagen het aantal mislukte bestellingen. Voldoende contrast helpt elke gebruiker op een telefoon in de buitenlucht. Een logische structuur maakt uw dienst beter leesbaar voor zoekmachines en voor de AI-assistenten die uw content samenvatten.
Er is ook een omvangsargument. Een aanzienlijk deel van de bevolking heeft een vorm van beperking die het gebruik van digitale diensten beïnvloedt, en dat aandeel groeit met de vergrijzing. Een webshop die niet met het toetsenbord te bedienen is, sluit die klanten uit zonder dat u ooit in uw cijfers ziet dat ze er waren.
Tot slot: of uw specifieke dienst onder de reikwijdte valt en welke uitzonderingen gelden, is een juridische beoordeling. Leg die voor aan een jurist. Deze pagina is uitleg en geen juridisch advies, en biedt geen garantie over naleving.
Veelgestelde vragen
Vanaf wanneer moet mijn software toegankelijk zijn?
De Europese toegankelijkheidsrichtlijn is in Nederland van toepassing sinds 28 juni 2025. Anders dan eerdere toegankelijkheidsregels, die vooral de overheid raakten, geldt deze wetgeving ook voor het bedrijfsleven, waaronder webshops, bankdiensten, telecom, e-books en vervoersdiensten.
Valt mijn webshop hieronder?
Waarschijnlijk wel. Elektronische handel wordt uitdrukkelijk genoemd in de reikwijdte. De belangrijkste uitzondering is die voor micro-ondernemingen: minder dan tien medewerkers én minder dan twee miljoen euro jaaromzet. Beide criteria gelden tegelijk, dus groeit u door een van de twee heen, dan valt u er alsnog onder.
Aan welke norm moet ik voldoen?
Aan de Europese norm EN 301 549, die voor digitale toepassingen verwijst naar de richtlijnen voor toegankelijke webcontent op niveau AA. Het voordeel daarvan is dat de eisen gepubliceerd en toetsbaar zijn, zodat u ze letterlijk in een opdracht kunt opnemen in plaats van te vragen om iets dat toegankelijk aanvoelt.
Wie houdt hier toezicht op?
Voor digitale diensten kan de Autoriteit Consument en Markt optreden bij aanbieders die niet aan de eisen voldoen. Daarnaast kunnen gebruikers zich melden. In de praktijk komt het vaakst een signaal binnen via een klant die iets niet kan gebruiken, en dat is meteen het moment waarop de kosten van herstel het hoogst zijn.
Is een automatische toegankelijkheidscheck voldoende?
Nee. Automatische controlemiddelen vinden ongeveer een derde van de problemen, vooral de mechanische zoals ontbrekende alternatieve teksten en te laag contrast. De rest, zoals of een formulier logisch te doorlopen is met alleen een toetsenbord, komt alleen boven water bij handmatig testen. Een leverancier die alleen op een automatische controle leunt, levert niet wat u vraagt.
Waarom is achteraf toevoegen zo duur?
Omdat toegankelijkheid de structuur van uw interface raakt en niet alleen het uiterlijk. De volgorde waarin elementen in de code staan, hoe formulieren zijn opgebouwd en hoe dialoogvensters werken, zijn keuzes die vroeg in de bouw worden gemaakt. Ze later veranderen komt neer op opnieuw bouwen van die onderdelen.
Geldt dit ook voor interne software?
De richtlijn richt zich op producten en diensten voor consumenten, dus interne bedrijfssoftware valt er meestal buiten. Er zijn wel andere gronden om er toch naar te kijken: als werkgever heeft u verplichtingen richting medewerkers met een beperking, en software die niemand met een schermlezer kan gebruiken beperkt wie u kunt aannemen.
Wat doe ik als mijn bestaande software niet voldoet?
Begin met vaststellen wat er precies niet aan voldoet, met een test die zowel automatisch als handmatig is uitgevoerd. Dat levert een lijst op waar bijna altijd een klein aantal problemen in zit dat op veel schermen tegelijk speelt. Die eerste categorie oplossen levert het meeste resultaat, en is meestal minder werk dan gevreesd.